Dış Kaynaklı Proje Süreçleri Yönetim Sistemi
Tokel S. (Yürütücü), Karanfil D., Aydın A., Kayıhan T.
İş mülakatları, üniversite öğrencilerinin iş hayatına geçiş sürecinin en kritik aşamalarından birini oluşturmaktadır.
Geleneksel mülakat hazırlık yöntemleri öğrencilere sınırlı pratik ve geri bildirim imkânı sunmakta, bu nedenle kaygıyı
azaltma, öz güven ve performans artırma konusunda yetersiz kalmaktadır. Pandemi sonrası artan çevrim içi mülakat
uygulamaları ve dijitalleşen iş dünyası, öğrencilerin gerçekçi, tekrarlanabilir ve güvenli bir ortamda mülakat becerilerini
geliştirme ihtiyacını daha da görünür kılmıştır. Bu bağlamda, üniversite kariyer merkezlerinin, öğrencilerin mülakat
becerilerini geliştirmelerine olanak tanıyacak yenilikçi yöntemler sunması kritik bir önem taşımaktadır. Bu projenin temel
amacı, Sanal Gerçeklik (VR) tabanlı iş mülakatı simülasyonunun uygulanabilirliğini ve etkinliğini üniversite öğrencileri
üzerinde değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda, projenin alt hedefleri; (1) Öğrencilerin VR tabanlı mülakat
simülasyonunu kabulünü ve teknolojiye yönelik tutumlarını incelemek, (2) Öğrencilerin kaptırma eğilimi (immersive
tendency) düzeylerinin, VR tabanlı mülakat simülasyonunda algıladıkları fiziksel, sosyal ve ortak bulunuşluk üzerindeki
etkisini ve bu bulunuşluk algılarının memnuniyet ile öğrenme deneyimine katkısını belirlemek (3) VR tabanlı mülakat
deneyiminin öğrencilerin mülakat kaygısı, öz güven ve performans düzeyleri üzerindeki etkilerini analiz etmek ve (4) Bu
deneyimin öğrencilerin iş hayatında kritik görülen yetkinliklerinin geliştirilmesine katkısını ortaya koymaktır.
Projenin kuramsal çerçevesi, Teknoloji Kabul Modeli (Technology Acceptance Model, TAM), Bulunuşluk (Presence)
Kavramı, Yetkinlik Bazlı (Competency-Based) mülakat ve psikolojik iyi oluş (Wellbeing) literatürü temel alınarak
oluşturulmuştur. Uluslararası alanyazında VR tabanlı mülakat simülasyonlarının etkinliğini gösteren çalışmalar
öğrencilerin öz güven kazanmalarında ve performanslarını artırmalarında önemli katkılar sağladığını ortaya
koymaktadır. Ancak Türkiye bağlamında bu alanda kapsamlı bir araştırma bulunmamaktadır. Bu nedenle proje, ulusal
veri sağlayarak literatüre özgün katkıda bulunacak ve kariyer merkezlerine somut, kanıta dayalı bir uygulama modeli
sunacaktır. Çalışmanın örneklemini Orta Doğu Teknik Üniversitesi, İzmir Bakırçay Üniversitesi ve Atatürk
Üniversitesi’nin Kariyer Merkezleri aracılığıyla belirlenecek gönüllü öğrenciler oluşturacaktır. Her üniversiteden 20
öğrenci seçilecek, olası eksikliklere karşı her üniversiteden 10 kişilik bekleme listesi oluşturulacaktır. Katılımcılar; sınıf
düzeyi (3. ve 4. sınıf), fakülte/bölüm çeşitliliği, VR deneyimi olup olmaması ve sağlık durumu gibi kriterlere göre
seçilecektir. Bu yöntem, amaçlı örnekleme yaklaşımı kapsamında değerlendirilecektir. Araştırmanın uygulama
aşamasında her öğrenci dört oturum boyunca (her biri 30-40 dakika) VR tabanlı mülakat senaryolarına katılacaktır.
Oturumlar haftalık olarak planlanacak, öğrencilerin mülakat performansları hem uzmanlar tarafından hem de öz
değerlendirme formları aracılığıyla kaydedilecektir. Elde edilen veriler nitel ve nicel yöntemlerle analiz edilecek, böylece
teknoloji kabulü, bulunuşluk, kaygı, öz güven, performans ve yetkinlik gelişimi arasındaki ilişkiler kapsamlı olarak
değerlendirilecektir.
Proje kapsamında elde edilecek bulgular, sadece üniversitelerde değil, aynı zamanda özel sektör ve kamu kurumlarında
da uygulanabilir nitelikte olacaktır. VR tabanlı simülasyonların sosyal beceri, iletişim yeteneği ve problem çözme
kapasitelerini geliştirmedeki katkısı, eğitim ile istihdam arasındaki bağı güçlendirecek, iş gücünün niteliğini artıracaktır.
Ayrıca proje çıktıları, Türkiye’nin On İkinci Kalkınma Planı’nda yer alan dijital becerilerin artırılması, yükseköğretim
kurumlarının teknolojik kapasitesinin geliştirilmesi ve kamu personelinin verimliliğinin artırılması hedefleriyle doğrudan
uyumludur. Bu proje, öğrencilerin mülakat kaygılarını azaltarak öz güvenlerini güçlendirmelerine, mülakat performanslarını geliştirmelerine ve iş hayatında kritik görülen yetkinlikleri kazanmalarına katkı sağlayacaktır. Aynı
zamanda üniversite kariyer merkezlerinin dijitalleşme sürecine öncülük ederek, kapsayıcı ve erişilebilir öğrenme
ortamlarının yaygınlaştırılmasına destek olacaktır. Bu yönüyle proje hem akademik literatüre hem de eğitim
politikalarına özgün katkılar sunacak, mezun öğrencilerin iş piyasasına daha hazır, öz güvenli ve yetkin bir şekilde
katılmalarını sağlayacaktır.